Leesvragen en levensvragen

Geschreven door

LeesLab’s Noortje behandelt iedere editie een vraag van een lezer over een actueel leesprobleem in de klas met een filosofische inslag. Deze keer: "Mijn leerling die nooit van lezen hield is eindelijk verknocht aan een boek ('Coco kan het' in het Turks en Nederlands), maar wil dat – letterlijk – niet meer loslaten. Hoe zorg ik dat hij een ander boek leest?"

Lieve lezer,

Wellicht is de leerling het boek als zijn bezit gaan zien. Dat is op zich geen probleem. Er leeft misschien een stille overtuiging in ons dat het moreel hoogstaander is om geen bezit te willen – om, zoals Perkamentus, kijkend in de Spiegel van Neregeb, als diepste verlangen een paar dikke wollen sokken te zien en daarmee een soort hogere staat van verlichting te betreden –, maar ik geloof daar eerlijk gezegd weinig van. Ik zit het liefst met beide kadetten op een nest vol spulletjes.

Iemand die dat uitgangspunt met meer detail verdedigt, is Becca Rothfeld, in haar bundel All Things Are Too Small: Essays in Praise of Excess (2024). Zij rekent af met het idee dat minimalisme moreel en intellectueel superieur zou zijn en pleit voor het tegenovergestelde: meer! Liever! Voller! Ik kan me voorstellen dat voor jouw leerling iets soortgelijks speelt. Dat boek is niet zomaar een boek. Het is van hem geworden. Misschien ook omdat zijn thuistaal daarin tastbaar is, vast te pakken is.

Vergis je er bovendien niet in hoeveel plezier en hoeveel inzicht kinderen kunnen halen uit herlezen. Wanneer een volwassene dertig keer hetzelfde boek leest kunnen de diensten ingeschakeld worden, maar voor een kind kan het een vorm van verdieping zijn waar een gesprek het niet altijd bij haalt. Dat hij dat niet onder woorden brengt, doet er niet toe. Sommige vormen van begrijpen laten zich nu eenmaal niet netjes parafraseren.

Sterker nog: het vermogen om steeds opnieuw plezier te beleven aan hetzelfde is iets om jaloers op te zijn. De Rotterdamse filosoof A.W. Prins noemt dat bij zichzelf ‘happy alzheimer’; en zie dit dus als een plezier, als verveling geen vat op je krijgt.

En dan toch, de praktische vraag: hoe krijg je hem aan een ander boek? Niet door Coco af te pakken en hem met zachte dwang richting ‘iets nieuws’ te duwen – dat voelt voor hem als verlies. Beter lijkt het me om het nieuwe boek naast Coco te leggen, er af en toe een bladzijde uit voor te lezen, of het te verbinden aan iets wat hij al kent (dezelfde taal, of een vergelijkbaar personage). Fop hem niet jouw kant op. Laat hem zien dat je Coco niet hoeft te vervangen, maar de boekenwereld wel kan uitbreiden: Coco krijgt er langzaam een buurman bij.

Overigens, ik sta er ook helemaal niet boven om het boek gewoon achterover te drukken en in de schooltas van de leerling te steken en het er verder niet meer over te hebben – als hij maar begrijpt wat voor deal daar stilzwijgend mee beklinkt.

Hartelijks,
Noortje

Terug

Je aanmelding voor de nieuwsbrief is gelukt!

Oeps! Er ging iets mis bij het aanmelden voor de nieuwsbrief.